Đồng hành cờ vây cùng trẻ – Từ góc nhìn phụ huynh

Cờ vây là một môn thể thao trí tuệ có khả năng tác động và hỗ trợ rèn luyện tư duy, củng cố sự tập trung cũng như là phát triển tính cách cho người chơi. Trong một vài năm trở lại đây, nhiều phụ huynh Việt Nam dần có sự quan tâm hơn tới việc cho con trẻ tiếp xúc với bộ môn này.

Mời các độc giả cùng Cờ Vây Cafe đọc bài viết chia sẻ góc nhìn của một vị phụ huynh đang đồng hành cùng các con trong việc học và chơi cờ vây.

Chia sẻ thêm cùng quý độc giả: vị phụ huynh này là một trong những người chơi cờ lâu năm ở Hà Nội. Do đặc thù công việc, anh thường xuyên có các chuyến công tác tới nhiều quốc gia khác nhau. Trong những chuyến đi của mình, anh có sở thích tới tham quan các hội quán, câu lạc bộ cờ vây tại địa phương nơi anh đi qua.

Vì sao nên dạy trẻ em chơi cờ vây?

 Trước khi mời bạn xem lại rất nhiều bài viết nói về lợi ích của cờ vây như:

10 lợi ích cho trẻ em khi học cờ vây

Bạn vẫn nên học chơi cờ vây, dù có tận 7 lý do cản trở

Suy ngẫm về chuyện lợi ích của cờ vây

Người lớn và trẻ em ai sẽ học cờ vây nhanh hơn?

Tôi muốn chia sẻ góc nhìn từ một phụ huynh có hai cậu con trai đang học cấp 1, cấp 2.

Đầu tiên, với một phụ huynh, điều tôi quan tâm hàng đầu đương nhiên là cho con một nền giáo dục tốt nhất trong khả năng, cả về nhân cách và kỹ năng.

Cờ vây không chỉ là một kỹ năng, nó còn là một công cụ để phát triển nhiều kỹ năng khác và cũng đóng góp tốt vào việc giáo dục nhân cách cho trẻ. Trong quá trình cho con học cờ vây, tôi cảm nhận được sự tiến bộ rõ nét của con về nhiều mặt khác nhau, như:

• Tư duy hệ thống: tính toán chuỗi nước đi, cân bằng công–thủ, ngắn hạn–dài hạn.
• Kiên nhẫn và tự chủ: ván cờ vây dài (~150 – 250 nước), kết quả thường do tích lũy các nước nhỏ. Trẻ ở độ tuổi này thường quen làm mọi việc nhanh hơn mức cần thiết, cờ vây giúp chúng tập thói quen chậm lại và làm chủ suy nghĩ của mình tốt hơn.
• Tôn trọng kỷ luật và lễ nghi: giờ giấc, thái độ khi thắng–thua, phép lịch sự trên bàn cờ.

Tôi tin rằng, giữa dòng đời bề bộn, sống chậm lại một chút trên bàn cờ vây vẫn là một trải nghiệm bổ ích và đáng giá cho cả phụ huynh và trẻ.

Cân bằng như thế nào giữa cờ vây và những môn học khác

Tuy vẫn cần những khoảnh khắc sống chậm lại, nhưng trong xã hội hiện đại, không khó hiểu rằng các bậc phụ huynh luôn muốn con em mình học nhanh nhất nhiều nhất có thể, và tập trung học những môn được tin là sẽ có lợi cho con đường nghề nghiệp sau này, như Toán, tiếng Anh, tiếng Trung, lập trình… Vậy thì có nên dành thời gian cho cờ vây hay không, và thời gian thế nào là hợp lý?

Để trả lời câu hỏi này, hãy cùng phân tích những điểm sau:

• Cờ vây không thay thế môn chính; nó là “bộ gia tốc tư duy”. Các thói quen như đọc biến, so sánh phương án, đánh giá rủi ro–lợi ích và giữ bình tĩnh khi sai lầm có thể hữu ích trong việc học Toán (giải bài theo bước, kiểm chứng giả thuyết) hay ngôn ngữ (tập trung bền bỉ, ghi nhớ cấu trúc). Thực tế từ trải nghiệm cá nhân là con tôi đã tiến bộ đáng kể về toán (cả hình học và đại số) sau hơn một năm học cờ vây.
• Để tránh việc cờ vây chiếm quá nhiều thời gian làm ảnh hưởng đến các môn khác. Kinh nghiệm là giới hạn thời lượng rõ ràng (ví dụ sau khi hoàn thành bài tập các môn chính, giảm thời lượng vào mùa thi và tăng lại vào kì nghỉ ) và đánh giá định kỳ xem:

Con có vui không?

Có duy trì được thói quen tự học không?

Điểm số các môn chính có đạt yêu cầu không?

Nói ngắn gọn: nếu đặt khung thời gian hợp lý, cờ vây sẽ bổ trợ thay vì làm chậm các môn chính.

Mức độ gắn bó với cờ vây như thế nào là phù hợp

Nền cờ vây Việt Nam còn non trẻ, nhưng cộng đồng đang phát triển, số lớp và giải nội bộ/tự tổ chức tăng dần; phụ huynh có thể chọn một trong ba lộ trình sau, và linh hoạt chuyển mức khi con hứng thú hơn hoặc khi lịch học thay đổi.

Mức độ 1: Làm quen và rèn kiên nhẫn.

• Giới thiệu cờ vây với con, giữ cho con sự hứng thú nhất định với môn này. Với trẻ nhỏ, kể cả khi phụ huynh đã biết chơi cờ vây cũng nên sắp xếp cho con tham gia một lớp học cơ bản để con có bạn chơi cùng (Xem các lớp học do Covaycafe giới thiệu tại đây).
• Mức độ này phù hợp với đa số các bạn nhỏ, và ngay cả khi con chỉ dừng lại ở mức độ này, người viết tin rằng con cũng đã học được rất nhiều từ trải nghiệm cờ vây.

Mức độ 2: Gắn bó và giao lưu

• Khi con đã có một mức độ yêu thích và gắn bó với cờ vây, phụ huynh có thể tạo điều kiện cho con học sâu hơn, tham gia một số giải đấu trong nước hoặc khu vực để có trải nghiệm thi đấu, quản lý cảm xúc và giao lưu kết bạn.
• Ở mức này, con nên tiếp xúc với cờ vây (học cờ và đánh cờ) ít nhất hai buổi một tuần, và tham gia ít nhất 2-3 giải đấu mỗi năm. (Xem tin tức các giải đấu ở Việt Nam ở đây, hiện có nhiều giải đấu có các hạng mục cho trẻ em).
• Để giữ cho hành trình cờ vây vui vẻ bền vững, phụ huynh cần lưu ý giữ cân bằng lịch học chính; thống nhất “mục tiêu theo mùa” (ví dụ hè tập trung cờ, trong kỳ học giảm tải).

Mức độ 3: Cạnh tranh đẳng cấp và thành tích như một môn thể thao

• Mức độ này đòi hỏi hai điều kiện cần: Trẻ có đam mê rõ ràng với cờ vây và phụ huynh có thể đồng hành cùng con.
• Ở mức độ này, trẻ cần đạt đến đẳng cấp 1 dan nghiệp dư trong thời gian sớm nhất, và tiếp tục phấn đấu lên các mục tiêu cao hơn (Xem hệ thống xếp hạng đẳng cấp cờ vây ở đây)
• Trẻ cần học cờ ít nhất 3-5 buổi mỗi tuần với các thầy cô/HLV có đẳng cấp cao, và thường xuyên tham gia các giải đấu để tích lũy kinh nghiệm và nâng cao thành tích.
• Sau vài năm, phụ huynh cần xác định rõ xem trẻ (và gia đình) có đủ khả năng gắn bó với cờ vây một cách lâu dài không, và có cơ hội phát triển ở các nền cờ vây tiên tiến hơn như Trung/Hàn/Nhật không? Nếu đến cuối cùng trẻ không thể theo đuổi sự nghiệp cờ vây, có thể quay trở lại với việc học văn hóa để theo đuổi một nghề nghiệp khác không?
• Đây là một con đường dài và không dễ dàng. Tuy nhiên, với sự phát triển và hội nhập của cờ vây Việt Nam nói riêng và của Việt Nam nói chung, cùng với tấm gương của những kỳ thủ trẻ như Hà Quỳnh Anh, Giang Viên Minh… đã và đang gặt hái thành công ở cấp độ quốc gia và khu vực, người viết tin rằng con đường này là khả thi và không đơn độc.

Thay lời kết: Mùa hè đến rồi, bạn còn chờ gì mà chưa bắt đầu cùng con tìm hiểu cờ vây?

 

Tác giả bài viết: Phạm Việt Khôi

Ảnh minh họa: Nguyễn Minh Lâm